| 421 | giriş kuralı | Öncülleri bir mantıksal değişmezi kapsamayıp sonucu bu değişmezi kapsayan çıkarım kuralı. Eklemlerin giriş kuralları şöyledir: (
) Krş.. tikel niceleyicinin giriş kuralı, tümel niceleyicinin giriş kuralı, olanaklılık giriş kuralı. |
| 422 | Gödel sayısı | Bir biçimsel dilin deyim kümesinden doğal sayılar kümesine kurulan birebir izerge. |
| 423 | Gösterici deyim | Ad. |
| 424 | gösterilen | Bir adın kaplamı olan nesne. |
| 425 | gösterme | a adının, (
) yorumunda X nesnesini gösterme'si X nesnesinin a adının (
) yorumundaki kaplamı olması demektir. |
| 426 | göstermeyle tanım | bk. örnekle tanım. bk. göstermeyle tanım. |
| 427 | güçkümesi | Bir kümenin altkümelerinin kümesi. ||K Kümesinin güçkümesi gK biçiminde gösterilir. (
) |
| 428 | güçkümesi ilksavı | Bir kümenin altkümeler öbeğinin küme olduğunu dile getiren ilksav. |
| 429 | heple hiç kuralı | MaP, SaM.'.SaP (Barbara) ile MeP, SaM. .SeP (Celarent) biçimindeki tasımların sıkı geçerliliğini dile getiren geleneksel mantık kuralı. |
| 430 | hepolacak yöneticisi | p gibi olmakta olana ilişkin bir önermeden, hepolacağa ilişkin Hoc p(p hepolacak) önermesini oluşturan doğrusal olmayan birli eklem. || Hoc p önermesinin şimdiki (
) tamdurumunda doğru olması, p önermesinin (
) ın ardıl almaşığı olan (
) gibi her tamdurumda doğru olması demektir. Hepolacak yöneticisinin ikillisi olacak yöneticisidir. (
) |
| 431 | hepolmuş yöneticisi | p gibi olmakta olana ilişkin bir önermeden, hepolmuşa ilişkin Hom p(p, hepolmuştur) önermesini oluşturan doğrusal olmayan birli eklem. H Hom p önermesinin şimdiki (
) tamdurumunda doğru olması, p önermesinin (
) olmuşlu almaşığı olan (
) gibi her tamdurumda doğru olması demektir, hepolmuş yöneticisinin ikillisi olmuş yöneticisidir: (
) |
| 432 | İ: | tikel olumlu önermenin simgesi. |
| 433 | içeren | K |= p gibi bir içermede, içeren K önerme kümesidir. |
| 434 | içerilen | K |= p gibi bir içermede, içerilen p önermesidir. |
| 435 | içerme | 1. K önerme kümesinin p gibi bir önermeyi içerme'si, (p yi de yorumlayan) K nın her doğrulayıcı yorumunda p nin doğru olmasıdır. 2. Birinci anlamda bir içermeyi belirten yorumsal sözeden dildeki önerme. || Böyle bir önerme K |= p (ya da K || p) biçiminde dile getirilir. Anl. mantıksal içerme. Krş.. mantıksal sonuç, yorumsal sonuç. |
| 436 | içerme imi | İki önerme ya da bir önerme kümesi İle bir önerme arasında içerme ilişkisi olduğunu belirtmek amacıyla bunların adları arasına konulan sözeden dildeki ikili yüklem imi: | = (ya da ||) |
| 437 | içerme kalıbı | (
) önerme kalıplarından oluşup yorumsal sözeden dilde bir açık önerme olan (
) biçimindeki deyim. |
| 438 | içerme kalıbı örneği | İçerme kalıbının dizimsel değişkenlerini, bu değişkenlerin birer değeriyle değiştirimi sonucunda elde edilen içerme. || Örn. p |= pVq içerme kalıbının bir örneği, 2=2 |= 2 = 2V2> 3 içermesidir. |
| 439 | içerme kuralı | Tümel kapanışı yorumbilimde belli koşullarda kanıtlanmış olan içerme kalıbı. || (
) B içerme kalıbının tümel kapanışının kanıtlanması, (
) çıkarım kalıbının geçerliliğinin kanıtlanması anlamına gelir. Krş.. mantık kuralı, mantık yasası, eşdeğerlik kuralı. Örn. (
) |
| 440 | içlem | Bir düzgün deyimin kaplamına giren herhangi bir nesneye uygulanmasının gerekli-yeterli koşulu olan nitelik ya da kavram. || Günümüz mantığında a dizimsel türünden A düzgün deyiminin (
) yorumunda içlemi, her T tamdurumunu A nın (
) gereği T daki olanaklı kaplamı kp (A, T) ya bağlayan izergedir. Bu izerge a türünden bir içlemsel nesnedir. Anl. içlemsel anlam. Örn. Bir adın içlemi dile getirdiği birey kavramı, bir önermenin içlemi dile getirdiği durum, bir n-li eklemin içlemi dile getirdiği içlemsel n-li doğruluk izergesi, bir birli yüklemin içlemi dile getirdiği özellik, bir n-li çoklu yüklemin içlemi bir n-li içlemsel bağıntı, genel olarak bir n-li yüklemin (
) içlemi bir öznitelik, bir n-li işlevin içlemi de bir n-li içlemsel izergedir. Krş.. içlemsel izerge, içlemsel nesne, içlemsel bağıntı, içlem belirlenimi, içlemi yorum, içlemsel anlam. |
| 441 | içlem belirlenimi | Belli bir içlemli yorumda A deyimince belirlenen içlem, her tamdurumu A nın bu tamdurumda belirlediği kaplama bağlayan izerge demektir. |
| 442 | içlem izergesi | A gibi her kapalı deyimi aşağıdaki koşulu yerine getiren içl(A) içlemsel nesnesine bağlayan içI izergesi: (
) || Krş.. kaplam izergesi |
| 443 | içlemdeş deyimler | İçlemleri aynı olan düzgün deyimler. |
| 444 | içlemli yorum | Her düzgün deyimin kaplamından başka bir de içlemini belirleyen yorum. || İçlemli yorum birden çok öğeli tamdurumlar kümesini kapsar. Yönetici kapsayan dillerin yorumu içlemli yorumdur. |
| 445 | içlemsel anlam | Bir düzgün deyimin anlamı olan içlemsel nesne. |
| 446 | içlemsel bağıntı | Sıralanmış n sayıda nesnenin belli bir bağıntıda olmasının gerekli-yeterli koşulu olan nitelik. || Tamdurumlar kümesinden (
) için n-li kaplamsal bağıntılar kümesine kurulan izerge. Anl. çoklu öznitelik Örn. (
) |
| 447 | içlemsel doğruluk izergesi | Her tamdurumu bir n-li (kaplamsal) doğruluk izergesine bağlayan bir izerge. || Örn. (
) gibi bir n-li doğrusal eklemin içlemi, bir n-li içlemsel doğruluk izergesidir. |
| 448 | içlemsel izerge | Tamdurumlar kümesinden n-li kaplamsal izergeler kümesine yapılan izerge. || Örn. (...) n-li işlevinin içlemi, (
) n-li içlemsel izergesidir |
| 449 | içlemsel izerge soyutlayıcısı | Krş.. bireysel kavram soyutlayıcısı. |
| 450 | içlemsel nesne | Bir düzgün deyimin içlemi olabilen nitelik ya da kavram.|| Günümüz mantığında içlemsel nesne şöyle de tanımlanır: a (ad içlemi) türünden içlemsel bir nesne, tamdurumlar kümesinden evrene yapılan bir izerge p(önerme içlemi) türünden içlemsel bir nesne, tamdurumlar kümesinden doğruluk değerleri kümesine yapılan bir izerge (
) türünden içlemsel bir nesne de (
) türünden içlemsel nesnelerden oluşan sıralanmış diziler kümesini (...)türünden içlemsel nesneler kümesine bağlayan bir izergedir. Krş.. kaplamsal nesne, içlem izergesi. Örn. (
) |