| 961 | tümevarımlı kanıtlanım | Doğal sayılara ilişkin (
) gibi tümel bir önermenin, (
) önermelerinin kanıtlanmasına dayanan kanıtlanımı. || Tümevarımlı kanıtlanımın tümevarımın değil de tümdengelimin bir biçimi olduğunu belirtmek gerekir. Krş.. temel mantıklı sayı kuramı. |
| 962 | tümevarımlı mantık | Tümevarım sürecinin dayandığı kuralları konu edinen kullanımbilim dalı. |
| 963 | tümevarımlı öbek | (
) |
| 964 | tümevarımlı öbek dizgesi | (
) || Örn. Bir biçimsel dil ya da biçimsel dizge, genellikle bir tümevarımlı öbek dizgesidir. |
| 965 | tümevarımlı tanım | (
) |
| 966 | tümleyen | Bir öbeğin öğesi olmayan bütün öğelerden oluşan öbek: || K öbeğinin tümleyeni K' olarak gösterilir. |
| 967 | tümleyen imi | Verilen bir küme teriminden, bu terimin gösterdiği kümenin tümleyenini gösteren küme terimini oluşturan birli işlev imi: ('). |
| 968 | türetilebilme | p önermesinin K önerme kümesinden türetilebilme'si, K kümesinin öğesi olan öncüllerden p sonucunun çıktığının bir türetimle gösterilebilmesi demektir. || p nin K dan türetilebildiği K|-p biçiminde dile getirilir. Krş.. türetilebilme imi, türetilebilme önermesi. |
| 969 | türetilebilme imi | p önermesinin K gibi bir önerme kümesinden türetilebildiğini belirtmek amacıyla K ile p arasına konulan dizimsel sözeden dildeki 2-li yüklem imi: |- |
| 970 | türetilebilme önermesi | p önermesinin K önerme kümesinden türetilebildiğini dile getiren dizimsel sözeden dil önermesi: K|-p. |
| 971 | türetilmiş çıkarım kuralı | Dizimbilimde kanıtlanabilen ilkel olmayan çıkarım kuralı. |
| 972 | türetilmiş dizimsel tür | Temel dizimsel türler yardımıyla belirlenen yöneten deyim dizimsel türü. || Örn. 2-li yüklemin dizimsel türü a ile p türleri yardımıyla belirlenmiş p/a a dır. |
| 973 | türetim | 1. Bir çıkarımın sonucunun öncüllerden salt çıkarım kuralları yardımıyla sonlu sayıda adımla çıkarılması işlemi, Türetim genellikle yalınç çıkarımlar zinciri sayılabilir. 2. Bu işlemi dile getiren çizelge. || Anl. tümdengelim, Krş.. dolaysız türetim, dolaylı türetim, koşullu türetim, kanıtlanım. |
| 974 | uygulanabilme | (
) || Örn. '3 ile bölünebilen bir doğal sayıdır' birli yüklemi 6 sayısına uygulanabilir, çünkü 6 sayısı bu yüklemin kaplamı olan {0, 3, 6, 9,...,3n, ...} kümesinin bir öğesidir. |
| 975 | üçüncünün olmazlığı | (
) biçimindeki önermelerin geçerliliğini dile getiren mantık ilkesi. |
| 976 | ülküsel tamdurum | Ödevce yetkin tamdurum. |
| 977 | üreteç | bk. önekli yasal biçim üreteci. |
| 978 | üretilen çözümleyici küme | Belli bir mantık dizgesinde, K gibi bir önerme kümesince üretilen çözümleyici küme, bu mantık dizgesine ilişkin K yı kapsayan en küçük bir çözümleyici küme demektir. || Çözümleyici çizelgede bir açık yolu oluşturan önermelerin kümesi, başlangıç önermelerince üretilen bir çözümleyici kümedir. |
| 979 | üst mantık | bk. sözeden mantık. |
| 980 | üstdil | bk. sözeden dil. |
| 981 | üstküme | Bir kümenin her öğesini öğe olarak kapsayan küme. || K. kümesinin L kümesinin üst-kümesi olması (
) biçiminde dile getirilir. (
) |
| 982 | üye | 1. (
) gibi sıralanmış bir n-li dizgenin k ıncı üye'si, ak nesnesidir. ||Krş.. birinci üye, ikinci üye. 2. Bir dizinin k ıncı üye'si, bu diziyi oluşturan izergenin k sıral sayısı için değeridir. || (
) dizisinin k ıncı üyesi (...) nesnesidir. |
| 983 | vargı | bk. çıkarım sonucu. |
| 984 | varlıksal niceleyici | bk. tikel niceleyici. |
| 985 | varlıksal niceleyicisi | bk. tikel niceleyici. |
| 986 | varlıksal öndayanak | Bir biçimsel dilin tüm adlarının olağan yorumda birer nesneyi gösterdiğine ilişkin öndayanak. |
| 987 | varlıksal öndayanaksız mantık | Boş adlara yer veren mantık dizgesi. |
| 988 | varlıksal önerme | bk. tikel önerme. |
| 989 | varlıksal varsayma | Gevşek geçerli bir tasımsal çıkarımın geçerliliğini sağlamak amacıyla, bu çıkarımda geçen bir terimi kendisinin ya da olumsuzlamasının boş olmadığının varsayılması. |
| 990 | varolma imi | a adından, a nın gerçek bir nesneyi gösterdiğini dile getiren Va biçimindeki önermeyi oluşturan mantıksal değişmez niteliğindeki V birli yüklem imi. || Va nın (...) tamdurumunda doğru olması, (
) demektir. Dizimsel türü: p/a. |