Halkbilim Terimleri Sözlüğü - XML
Halkbilim terimleri ile ilgili bilgileri burada bulabilirsiniz


IDTerimAçıklama
661yanıltmacalı masalcıkTarihsel olmayan olayları tarihsel bir görüntü içinde açıklayan, yapı ve kapsam yönünden birbirine karşıt oluşumlar gösteren düzmece masalcık türü. bk. masalcık. krş. yanıltmacalı masal.
662yapay bilmeceBir bilmecenin diğer bir bilmeceyle karıştırılması sonucunda geleneksel yapısı bozulduğu gibi ilk çözüm biçimi de değişen bilmece, bk. gerçek bilmece.
663yapıcılıkKonutlarla ilgili tüm sorunları ve konuları içeren bilim ve sanat dalı.
664yapımsal gözdeğmelikKurbağa, kaplumbağa, yılan, kertenkele, yengeç gibi hayvanların heykelcikleriyle kırmızı renkli nesnelerden oluşan gözdeğmelik. bk. gözdeğmelik. krş. yapımsal muska.
665yapımsal muskaTaş, pişmiş toprak, ağaç, kemik ve madensel ürünlerden yapılmış olan minik kayık, kurbağa, kertenkele, timsah, yengeç, yılan, martı, kutsal göz ve Tanrı heykelcikleriyle benzerlerinden oluşan muska türü. bk. muska. krş. insan muskası, hayvansal muska, bit
666yapıntıGerçekdışı kişi ve oluşumları konu alan anlatı türü. bk. kutyasak yapıntı, krş. uydurma masal, yanıltmacalı masal, gerçekçi masal.
667yaprak bakısıAteşte yakılan yaprağın çıkardığı seslere ya da havaya atılan yaprağın devinimlerine bakılarak geleceği okuma yöntemi, bk. bakı. krş. bitki bakısı.
668yaratıİnsanoğlunun, yaratıcısı olduğu kültür ürün ve olaylarına dayanarak oluşturduğu, daha önceleri benzeri bulunmayan, yeni kültür ürün ve olaylarından her biri. bk. halk yaratısı, yayılım, insanbilim okulu, karşılaştırma yöntemi, tarihsel yöntem.
669yarı tarihsel baladKüçük bir yere ilişkin olarak anlatılan balad. bk. balad. krş. tarihsel balad.
670yaşam ağacıToplumlar arası yaygın bir inanca göre, üzerinde yaz kış yemyeşil yapraklar, açılmış çiçekler, olgun yemişler bulunan ve yemişlerini yiyenlere ölümsüzlük veren ulu ağaç. krş. kutsal ağaç.
671yaşam söyleniİnsan, hayvan, bitki, doğum, yaşam ve ölüm gibi oluşumları içeren söylen türü. bk. söylen, krş. doğal söylen, toplumsal söylen, işbilimsel söylen.
672yatay bölükBir türdeş toplumsal katmanın, toplumsal altbölüğüne verilen ad. bk. altbölük. krş. sınıf.
673yatay oluşumbk. anlamsal değişim.
674yayılımHalkbilim öğe, ürün, olay ya da olaylarının, coğrafyasal düzeyde, bir halk kültüründen diğerine geçişi, bk. temel yayılım, ikincil yayılım, ödünç yayılım. krş. koşut gelişim, dağılım, temel düşünce.
675yayılımcılıkHalkbilim ürünlerinin yalnızca yayılım oluşumuna uygun bir biçimde toplumlar arasında yayıldığını savunanların ileri sürdükleri kuram. bk. yayılım.
676yazılı muskaÜçgen, dikdörtgen, kare biçimlerinde dürülmüş bez, mumlu bez, muşamba ya da madenden yapılmış silindir biçimindeki birer küçük koruncak içine konan üzerlerinde Tanrı, yalvaç, melek, ilgilinin ya da anasının adı, kutsal kitaplardan aktarmalar, dinsel sözc
677yazınsal bilmeceHalk yaratısı olmayan, yazarlarca oluşturulmuş bilmeceler, bk. bilgin bilmecesi, sanat bilmecesi, krş. halk bilmecesi.
678yazınsal gelenekYazına ilişkin olarak oluşan gelenek türü. bk. gelenek, krş. halk geleneği.
679yazınsal halkbilimciYazınla ilgili konuları halkbilimci gözüyle inceleyen bilim adamı. bk. insanbilimsel halkbilimci.
680yeni halkbilimciler okulu.Halk kültürü ürünlerinin, ilgili oldukları toplumun toplumsal yaşantısıyla ruhbilimsel yapısının ortak bir sonucu olduğuna ilişkin görüşü savunan halkbilimcilerin kurdukları okul., krş. Fin okulu, ruhbilimsel okul, insanbilim okulu.
681yeni halkbilimcilikHalkbilim olaylarıyla ürünlerinin tarihsel, coğrafyasal ya da tüm öteki yöntemlerin yardımlarıyla değil de yapı, işleyiş ve bulundukları halk kültürü düzeni içindeki görevlerinin saptanmasıyla çözümlenebileceklerine ilişkin yeni halkbilimciler okulunun ku
682yenileşme bölgesiDeğişik kültürler arasında bulunmasından ötürü dış etkilere açık bulunan halk kültürü bölgesi.
683yerKutsal olarak nitelenen, içinde ya da çevresinde dinsel, büyüsel, geleneksel, törensel işlemler yapılan, toplantılar düzenlenen alan, düzlük, dağ, tepe, orman vb. her biri. bk. adak, kurban,
684yerel baladBelli bir yerle ilgili olarak söylenen balad.
685yerel bölükbk. topluluk
686yerel sagaBir tek yere ilişkin olan saga. bk. saga, doğa sagası.
687yerel söylenceBelirli bir yere ilişkin dinsel nitelik gösteren gelenek ve göreneklerin adlarıyla yapı ve tarihsel oluşumları yönlerinden açıklamalar yapan anlatı, bk. söylence, krş. yerel saga.
688yıkıcı büyüKötü hava, kıtlık, mutsuzluk, başkaldırma ve ölüm gibi oluşumları sağlamak amacıyla uygulanan büyü türü. bk. büyü. krş. ak büyü, kara büyü.
689yılan oyunuYeterli yağmur yağmasını ve ürünlerin bol olmasını sağlamak amacıyla gerçek bir yılanla birlikte ya da yılan gibi debelenerek oynanan bir halk oyunu türü. bk. oyun. krş.bolluk oyunu, erlik oyunu.
690yıldız bakısıYıldızlara bakarak geleceği okuma işi. bk. bakı.

* Görseller ve İçerik tekif hakkına sahip olabilir